Заңгер имиджі: кәсіби этика мен жауапкершілік үйлесімі
Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Заң факультетінің оқытушысы
С.Д. Дарханова
Заңгер имиджі – құқықтық қызмет көрсететін маманның кәсіби бейнесі, оның қоғамдағы орны мен құқықтық жүйедегі рөлі. Бұл имидж тек заңгердің сыртқы түр-тұлғасымен немесе кәсіби дағдыларымен шектелмей, оның моральдық ұстанымдары мен этикалық нормаларының жиынтығы арқылы да анықталады. Құқық қорғаушы маман ретінде заңгердің әрекеттерінде жоғары кәсіби этиканы сақтау өте маңызды, себебі оның қоғамға деген ықпалы мен құқықтық жүйенің беделі көбіне жеке моральдық және кәсіби жауапкершілігіне байланысты.
Заңгердің кәсіби этикасы – құқық қорғаушының құқықтық қызметінде жетекшілік ететін моральдық нормалар мен принциптер жүйесі. Бұл жүйе заңгердің қызметін заңды және әділ түрде жүзеге асыруды, клиенттің мүдделерін қорғауды, құқықтық әділеттілік қағидаттарын сақтауды талап етеді. Әрине, заңгердің этикалық стандарттары заңнамалық актілерде нақты белгіленбеген, бірақ олар кәсіби қызметтің негізін қалаушы құндылықтар ретінде кәсіби қауымдастық тарапынан қалыптасқан. Заңгердің этикасы оның қоғам алдында жауапкершілігін арттырып, кәсіби абырой мен ар-намысын сақтауға көмектеседі. Бұл этикалық кодекс сондай-ақ клиенттің жеке өміріне құрметпен қарауды, ақиқатқа адал болуды және кәсіби шекаралардан шықпауға ұмтылуды талап етеді.
Заңгердің имиджі мен оның этикалық ұстанымдары арасында тығыз байланыс бар. Заңгердің кәсіби қызметінде жеке мүдделер мен қоғамның мүдделері арасында тепе-теңдікті сақтау аса маңызды. Заңгер заңды бұзбауы керек, сонымен қатар заңның рухын сақтауы тиіс. Бұл оның өз беделін ғана емес, бүкіл құқықтық жүйенің сенімділігін арттыруға да ықпал етеді. Әділдік пен заңдылықты қамтамасыз ету мақсатында заңгер өзінің клиенттеріне әділ қызмет көрсетуі тиіс, бірақ ол ешқашан заңды бұзуға немесе өзінің қызметін теріс мақсаттар үшін пайдалануға жол бермеуі керек. Заңгердің имиджі көбіне оның қызмет көрсету тәсіліне, шешімдеріне және қоғам алдындағы жауапкершілігіне байланысты қалыптасады. Әрбір заңгердің міндеті – этикалық әрі кәсіби нормаларға сәйкес жұмыс істеу, бұл оның жұмысының сапасын да, қоғамдағы орнын да айқындайды.
Заңгердің жауапкершілігі тек кәсіби міндеттерді орындаумен ғана шектелмейді. Ол қоғам алдындағы жауапкершілігін толық түсініп, әрқашан өз әрекеттерінің құқықтық және моральдық салдарын ескеріп отыруы қажет. Заңгердің кәсіби этикасының маңызды аспектісі оның клиентке, әріптестеріне, сотқа және қоғамға деген адалдығы мен әділдігі болып табылады. Заңгердің қызметінде жеке пайдакүнемдік, бұрмалаушылық немесе заңды айналып өту әрекеттеріне орын болмауы тиіс. Әрбір заңгер қоғамға, заңға және адам құқықтарына деген құрмет негізінде өзінің әрекеттерін басшылыққа алуы керек.
Сонымен қатар, заңгердің кәсіби этикасына оның біліктілігі мен білім деңгейі де ықпал етеді. Жоғары кәсіби білім мен үздіксіз оқыту заңгерге құқықтық жүйенің өзгерістеріне тез жауап беруге, жаңа заңдарды түсінуге және клиенттердің құқықтарын қорғауда кәсіби қызмет көрсетуге мүмкіндік береді. Заңгердің имиджін қалыптастыруда оның жеке және кәсіби қасиеттері де маңызды: адалдық, әділдік, жауапкершілік, ұқыптылық және тәртіптілік. Кәсіби этика бұл қасиеттердің барлығын үйлестіре отырып, заңгердің қоғамда жоғары дәрежеде сенімділікке ие болуына жол ашады.
Заңгердің этикасы мен жауапкершілігі біртұтас жүйе ретінде жұмыс істейді. Этикалық нормалар жауапкершілікті күшейтеді және оны тек кәсіби деңгейде ғана емес, моральдық тұрғыда да қалыптастырады. Әрбір заңгердің міндеті – өзінің қызметінде ең жоғары кәсіби және моральдық стандарттарды сақтау, қоғамның сенімін ақтау және құқықтық жүйеге деген құрметін арттыру. Заңгердің имиджі тек оның сыртқы көрінісімен емес, оның жеке қасиеттері мен әрекеттерімен де анықталады. Оның міндеті – заңды әділ түрде қолдану, өзінің әрекеттерімен қоғамға деген сенімділікті нығайту. Ал оның кәсіби этикасы мен жауапкершілігі бұл жолдағы басты бағдаршам болып табылады.
*Партнёрский материал