ШӨПТІК СИРОПТЫҢ ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ БАҒАЛАУЫ

Камбаралиева Нозила Нодиралиевна

Студент

Ғылыми жетекші – PhD, фармацевттік өндірістің технологиясы кафедрасының доцент м.а. Өмірбаева А.Е., фарм.ғ.к. Торланова Б.О

Оңтүстік Қазақстан медицина академиясы, Шымкент, Қазақстан

Аңдатпа

Дәстүрлі шөптермен емдеу әдістері ежелгі заманнан бері ауыр ауруларды емдеудегі тиімділігіне байланысты бүкіл әлемде кеңінен танымал. Фитотерапия, әсіресе ауылдық аймақтарда, сондай-ақ қалалық орталықтарда да денсаулық сақтаудың маңызды бағыты ретінде қарастырылады. Көптеген адамдар үй жағдайында дайындалатын шөптік дәрілерге сүйеніп, оларды түрлі ауруларды емдеуде тиімді құрал ретінде пайдаланады. Осы тұрғыда шөптерден дайындалған сироптардың маңызы ерекше.

Шөптік сироп — бал немесе қант қосылған шөптердің концентрленген қайнатпасы негізінде дайындалатын дәрілік форма. Кей жағдайларда оның құрамына спирт те қосылады. Қайнатпаға қант қосу сироптың қоюлануына және ұзақ уақыт сақталуына мүмкіндік береді. Сонымен қатар, тәттілендіргіштер кейбір шөптердің дәмін жақсартып, дайын өнімнің жағымды органолептикалық қасиеттерін қамтамасыз етеді.

Дайын сироптар тығыздығы, меншікті салмағы, рН мәні және органолептикалық көрсеткіштері бойынша бағаланады.

Түйінді сөздер: Шөптен дайындалған сироп, киви, райхан, апельсин қабығы, бағалау.

Өзектілігі: 

Қазіргі уақытта сироптар әртүрлі ауруларды емдеуде және олардың симптомдарын жеңілдетуде кеңінен қолданылады. Антиоксиданттық сироптар ағзадағы тотығу реакцияларын азайтып, жасушаларды зақымданудан қорғайды. Киви экстрактісі мен апельсин қабығы сиропқа жағымды дәм мен хош иіс береді, ал райхан жапырақтары қосымша емдік қасиетке ие. Сонымен қатар, бактерияға қарсы әсер ету үшін арнайы сығындылар қосылады. Қант пен спирт өнімнің сақтау мерзімін ұзартатын консерванттар ретінде қолданылады. Дайын өнім физика-химиялық және органолептикалық көрсеткіштер бойынша бағаланады.

Зерттеу мақсаты:

Сироп құрамындағы биологиялық белсенді компоненттерді анықтау және олардың қасиеттерін бағалау.

1. Киви жемісі: Ол Actinida тұқымдасына жататын Actinida deliciosa өсімдігінің жемісінен тұрады.

Ол ұйқыны қоздырғыш ретінде қолданылады, антиоксидант және құрамында С дәрумені бар, әсіресе тоқ ішек қатерлі ісігінде қолданылады.

2. Райхан жапырақтары: Ол Lamiale тұқымдасына жататын Ocimum basilicum өсімдігінің жаңа жапырақтарынан тұрады.

Ол асқазан-ішек жолдарының бұзылуында, көз ауруында, жүрек-қан тамырлары ауруларында, қант диабетінде және ісікке қарсы қолданылады.

3. Апельсин қабығы: Ол Rutaceae тұқымдасына жататын Citrus sinesis өсімдігінің жемісінен тұрады.

Ол антиоксидант, қатерлі ісікке қарсы және нейродегенеративті бұзылыс ретінде қолданылады.

4. Қант: Ол Poaceae тұқымдасына жататын Saccharum officinarum өсімдігінің сабағынан тұрады.

Ол консервант ретінде әрекет етеді және өнімнің сақтау мерзімін ұзарту үшін қолданылады.

5. Алкоголь: Аз мөлшерде консервант ретінде қолданылады.

Материалдар мен әдістер:

Зерттеу нысаны ретінде сироптың құрамындағы белсенді компоненттер пайдаланылды.

Талдау үшін қолданылған әдістер:

-гравиметрия- құрғақ зат мөлшерін анықтау үшін;

-потенциометрия- зерттелген үлгілердің ph мәнін анықтау үшін;

-титриметрия- жалпы қышқылдылық анықтау үшін;

-атомдық-абсорбциялық спектроскопия (ААС) — микроэлементтік құрамды зерттеу үшін;

-спектрофотометрия — фенолдық қосылыстар мен флавоноидтардың сандық құрамын анықтау үшін.

Барлық талдаулар үш рет қайталанып, нәтижелер статистикалық тұрғыда өңделді.

Нәтижелер:

Қазіргі заманда шөп өнімдері адам мен қоршаған ортаға қауіпті деп саналатын синтетикалық дәрілерден айырмашылығы, қауіпсіздіктің белгісі болып табылады. Дегенмен, шөптер ғасырлар бойы дәрілік, хош иісті және хош иісті қасиеттері үшін бағаланып келген. Оларды жаһандық деңгейде насихаттау уақыты келді.

Дайындалған шөп сиропы антиоксиданттық белсенділікке ие. Бір киви жемісінде шамамен 100 мг С дәрумені бар. Клиникалық деректер тромбоциттердің агрегациясы мен плазмадағы триглицерид деңгейінің 28 күн жеміс тұтынғаннан кейін төмендегені дәлелденді. Киви жемістерін күнделікті тұтыну қатерлі ісіктің, әсіресе тоқ ішек қатерлі ісігінің зиянын азайтады. Ол сондай-ақ ұйқысыздықты емдеуде, ұйқының бұзылуын емдеу үшін қолданылады. Ол табиғи ұйқыны жақсартуға көмектеседі.

Қорытынды:

Жүргізілген зерттеу нәтижелері шөптік негізде дайындалған сироптардың жоғары биологиялық белсенділікке ие екенін көрсетті. Сироп құрамына кіретін табиғи компоненттер — киви жемісі, райхан жапырақтары және апельсин қабығы — өздерінің антиоксиданттық, қабынуға қарсы және жалпы нығайтушы қасиеттерімен ерекшеленеді. Бұл компоненттер ағзадағы тотығу үдерістерін төмендетіп, түрлі аурулардың алдын алуға және олардың белгілерін жеңілдетуге мүмкіндік береді.

Зерттеу барысында сироптың физика-химиялық көрсеткіштері (тығыздығы, рН мәні, меншікті салмағы) мен органолептикалық қасиеттері талаптарға сай екені анықталды. Қант пен спирттің консервант ретінде қолданылуы өнімнің сақтау тұрақтылығын арттырып, оның сапасын ұзақ уақыт бойы сақтауға мүмкіндік береді.

Осылайша, шөптік сироптарды қолдану қазіргі медицинада тиімді және қауіпсіз қосымша емдік құрал ретінде қарастырылуы мүмкін. Табиғи шикізат негізінде дайындалған мұндай өнімдер болашақта кеңінен қолданылып, фармацевтикалық өндірісте маңызды орын алатыны анық.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. https://theherbalacademy.com/herbal-syrup

2. https.//www.merriam-webstar.com/syrup.

3. https://en.m.wikipedia.org/wiki/kiwi.

4. https://www.food.Ndtv.com

5. Гуру И, Вани С.А., Вани С.М., Ахмад М. және Масоди Ф.А. Кивиді өндіру және өңдеуге шолу. Азық-түлік өңдеу және технология журналы, 2017; 8(10): 2.

6. https://www.healthline.com

7. https://www.wikipedia.org/wiki/basil.

8. Бхатеджа С., Арора Г. Жалпы және ауызша медицинадағы қасиетті райханның емдік пайдасы. Аюрведа және фармация саласындағы халықаралық зерттеулер журналына шолу, 2012; 3(6): 762.

9. https://www.wikipedia.org/wiki/orange.

10. Шафия Р, Раджкумари К, Софи С.А., Надя Б. Цитрус қабығы функционалды ингредиент көзі ретінде. Сауд Арабиясы Ауыл шаруашылығы ғылымы қоғамының журналына шолу, 2019; 7(2): 355.

11. https://www.britannica/com/plant/sugarcane

12. https://www.srasanz/org/basics-sugar.

13. https://www.sciencedirect.com/topics

14. https://theherbalacademy.com/herbal-syrup.

15. More HN және Hajare AA, Практикалық физикалық фармация. 3-ші басылым. 2016, Мансаптық басылым.