Орындаған: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

4 курс студенті

Жұмаділда Айбатыр

Ғылыми жетекші: Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің

 аға оқытушысы Шарапиева Мадина Дүзбайевна

Жаһандық экономиканың қазіргі кезеңіндегі логистика жүйелері тауарлар мен қызметтердің трансшекаралық ағындарын басқарудың ғана емес, мемлекеттердің геоэкономикалық бәсекеге қабілеттілігін айқындайтын стратегиялық тетікке айналып отыр. Еуразиялық кеңістіктің тоғысқан жерінде орналасқан Қазақстан Республикасы үшін транзиттік-көліктік әлеуетті арттыру басты басымдықтардың бірі болып табылады.

Осы орайда, елдің жетекші жоғары оқу орны — Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің (ҚазҰУ) Экономика және бизнес жоғары мектебі жаңа буын логист-сарапшыларды даярлауда жүйелі академиялық және ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүзеге асыруда.

1. Теориялық-әдістемелік негіздер және білім беру бағдарламасының құрылымы

ҚазҰУ-дағы «Логистика» (салалар бойынша) мамандығының оқу бағдарламасы халықаралық стандарттарға (нақтырақ айтсақ, Supply Chain Council және European Logistics Association талаптарына) сәйкес жетілдіріліп келеді. Бағдарламаның мақсаты — тек салалық білім беру ғана емес, сонымен қатар экономикалық процестерді математикалық модельдеу, сызықтық бағдарламалау, жүк ағындарын оңтайландыру және шешім қабылдаудың аналитикалық әдістерін меңгерген кадрларды қалыптастыру.

Оқу жоспарының өзекті модульдеріне төмендегі бағыттар енгізілген:

• Жабдықтау тізбегін басқару (Supply Chain Management — SCM): материалдық, қаржылық және ақпараттық ағындарды интеграцияланған түрде басқару концепциялары.
• Көлік логистикасы мен мультимодальды тасымалдау: халықаралық дәліздер арқылы тасымалдау маршруттарын жобалау және шығындарды минимизациялау.
• Қойма шаруашылығы және қорды басқару (Inventory Management): қоймалардың логистикалық инфрақұрылымын ұйымдастыру, транспорттық-логистикалық орталықтардың (ТЛО) жұмысын автоматтандыру.

2. Индустриялық серіктестік және өндірістік интеграция

ҚазҰУ-дың «Логистика» мамандығының академиялық тұрақтылығы мен практикалық бағыты ірі көлік-логистикалық, өндірістік және сауда кәсіпорындарымен жасалған меморандумдар мен серіктестік келісімдеріне негізделген. Университет түлектерінің еңбек нарығындағы жоғары бәсекеге қабілеттілігі төмендегі стратегиялық серіктестермен тығыз ынтымақтастық арқылы қамтамасыз етіледі:

1. «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы» АҚ (ҚТЖ): республикалық және халықаралық деңгейдегі теміржол тасымалдарын басқару, транзиттік дәліздердің әлеуетін арттыру және терминалдық кешендердің жұмысы бойынша студенттер өндірістік тәжірибеден өтіп, нақты жобаларға қатысады.
2. «Air Astana» және авиациялық логистика саласы: әуе көлігі арқылы тасымалданатын жүктердің логистикасы, халықаралық әуе хабтарымен жұмыс істеу тетіктері оқу үдерісіне кіріктірілген.
3. Халықаралық және отандық көлік-экспедиторлық компаниялар мен логистикалық операторлар: кедендік рәсімдеу, брокерлік қызметтер және 3PL/4PL провайдерлерінің жұмыс принциптерін зерттеу мақсатында профильдік орталықтармен базалық кафедралар мен филиалдар жұмыс істейді.
4. FMCG және бөлшек сауда секторларының ірі өкілдері: жеткізу тізбегіндегі сұранысты болжау (Demand Forecasting), тарату орталықтарының (Distribution Centers) логистикасын басқару тәжірибесі мамандардың кәсіби дағдыларын шыңдайды.

Бұл серіктестіктер студенттерге оқу кезеңінде-ақ кәсіби ортамен тікелей байланыс орнатуға, дипломалды тәжірибеден өтуге және болашақта жұмысқа орналасуға кең мүмкіндік береді.

3. Цифрландыру және жаңа трендтер

Қазіргі кезеңде логистика саласы цифрлық трансформациясыз мүмкін емес. ҚазҰУ-дың оқу процесінде мынадай бағыттарға басымдық беріледі:

• ERP жүйелері мен цифрлық платформалар: кәсіпорындардың ресурстарын жоспарлау жүйелерін (мысалы, SAP, 1С: Кәсіпорын) игеру.
• Big Data және экономикалық модельдеу: логистикалық тәуекелдерді бағалау, маршруттарды оңтайландыру үшін математикалық әдістер мен симуляциялық модельдерді қолдану.
• «Жасыл» логистика (Green Logistics): экологиялық тұрақтылық талаптарына сай көміртек ізін азайту және ресурстарды үнемдейтін жеткізу тізбектерін жобалау.

Қорытынды

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетіндегі «Логистика» мамандығы теориялық білім мен өндірістік тәжірибені, цифрлық технологиялар мен нақты сектордың сұраныстарын ұштастыра отырып дамып келеді. Ірі индустриялық серіктестермен жасалған тығыз байланыс және білім беру бағдарламаларының заман талабына сай жаңартылуы бұл мамандықты еліміздегі ең сұранысқа ие және перспективалы бағыттардың қатарында ұстауға мүмкіндік береді.

* Демеушілік материал