Театр мен өнер

Тоқболат Дина

11 сынып оқушысы

103 орта мектеп, Астана қаласы

Кіріспе

Тәрбие – адам өміріндегі ең маңызды құндылықтардың бірі. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру, рухани мәдениетін қалыптастыру және эстетикалық талғамын дамыту қоғамның басты міндеттерінің қатарына жатады. Осы мақсатқа жетуде театр мен өнердің орны ерекше. Өнер адамды әсемдікке баулып, оның дүниетанымын кеңейтсе, театр өмірдің түрлі құбылыстарын сахна арқылы көрсетіп, көрерменге терең ой салады. Сондықтан театр мен өнер тек мәдениет саласы ғана емес, сонымен бірге маңызды тәрбие мектебі болып саналады.

Театр – өмірдің айнасы

Театр ежелден бері адамдардың өмірін, арман-мұратын, қоғамдағы мәселелерді бейнелейтін өнер түрі ретінде дамып келеді. Сахнада қойылған әрбір шығарма көрерменге белгілі бір ой тастап, өмірлік сабақ береді. Театрдың басты ерекшелігі – адамның көңіл күйін, сезімін және мінез-құлқын тірі әрекет арқылы көрсетуінде.

Көрермен спектакльді тамашалау барысында кейіпкерлердің тағдырына ортақтасып, олардың қуанышы мен қайғысын бірге сезінеді. Жақсы мен жаманды, әділдік пен әділетсіздікті салыстырып, өзіндік қорытынды жасайды. Бұл адамның ішкі дүниесіне әсер етіп, рухани дамуына ықпал етеді.

Мысалы, батырлық туралы қойылымдар жастарды ерлікке, отансүйгіштікке тәрбиелесе, тарихи драмалар халықтың өткенін құрметтеуге үйретеді. Ал адамгершілік тақырыбындағы спектакльдер мейірімділік, сыйластық, адалдық сияқты қасиеттердің маңызын түсіндіреді.

Өнердің адам тұлғасын қалыптастырудағы рөлі

Өнер – адамның жан дүниесін тәрбиелейтін күш. Музыка, әдебиет, бейнелеу өнері, кино және театр секілді өнер түрлері адамның ой-өрісін кеңейтіп, оның шығармашылық қабілетін дамытады. Өнермен сусындаған адам қоршаған ортаны тереңірек түсінеді және өмірге басқа қырынан қарай бастайды.

Музыканы тыңдау адамның сезім әлемін байытады. Әдемі әуендер адамның көңіл күйін көтеріп, рухани тыныштық сыйлайды. Ал әдеби шығармаларды оқу адамның сөздік қорын молайтып, ойлау қабілетін жетілдіреді. Бейнелеу өнері әсемдікті сезінуге үйретіп, эстетикалық талғамды қалыптастырады.

Өнердің тәрбиелік маңызы оның адам бойындағы жағымды қасиеттерді дамытуында жатыр. Өнерге жақын адам әдетте сабырлы, мәдениетті, ізденімпаз және сезімтал болады. Мұндай қасиеттер қоғамда дұрыс қарым-қатынас орнатуға көмектеседі.\

Театр мен өнердің жастар тәрбиесіндегі маңызы

Жастар – елдің болашағы. Сондықтан олардың тәрбиесіне ерекше көңіл бөлінуі қажет. Қазіргі заманда жастардың назары көбінесе әлеуметтік желілер мен виртуалды ойындарға ауып барады. Мұндай жағдайда театр мен өнер олардың бос уақытын пайдалы өткізуіне мүмкіндік береді.

Театрға барған жас көрермен мәдени ортада өзін ұстауды, қоғамдық орындардың тәртібін сақтауды үйренеді. Сонымен қатар спектакль арқылы өмірлік маңызды мәселелерді түсініп, өзіндік көзқарасын қалыптастырады.

Өнермен айналысатын жастардың шығармашылық қабілеті жоғары болады. Олар өз ойын еркін жеткізе алады, қиялы бай және жаңашыл келеді. Ән айту, сурет салу, актерлік шеберлікпен айналысу сияқты өнер түрлері баланың өзіне деген сенімін арттырады және талантын дамытуға мүмкіндік береді.

Ұлттық құндылықтарды сақтаудағы рөлі

Театр мен өнер халықтың мәдени мұрасын сақтап, оны келер ұрпаққа жеткізетін маңызды құрал болып табылады. Ұлттық дәстүрлер, тарихи оқиғалар, батырлар өмірі мен халық ауыз әдебиеті шығармалары театр сахнасында көрініс тауып, көрерменге рухани азық береді.

Қазақ халқының мәдениеті мен өнері ғасырлар бойы қалыптасқан мол мұраға ие. Домбыра күйлері, жыр-дастандар, халық әндері мен ұлттық театр қойылымдары жастардың ұлттық сана-сезімін оятып, туған жерге деген сүйіспеншілігін арттырады.

Өнер арқылы ұлттың тарихы мен салт-дәстүрі насихатталып, мәдени құндылықтардың ұмытылмауына жағдай жасалады. Сондықтан театр мен өнер ұлттық бірегейлікті сақтаудың маңызды тетігі болып саналады.

Театр мен өнердің қоғамға әсері

Өнер мен театр тек жеке адамға ғана емес, тұтас қоғамға да оң әсер етеді. Олар адамдарды рухани тұрғыдан біріктіріп, мәдени деңгейін көтереді. Өнер арқылы қоғамдағы өзекті мәселелер көтеріліп, олардың шешімін іздеуге ықпал жасалады.

Театр қойылымдары әлеуметтік әділеттілік, білім, отбасы құндылықтары, экология және адам құқықтары сияқты маңызды тақырыптарды қозғай алады. Бұл көрермендердің қоғамдық мәселелерге бейжай қарамауына әсер етеді.

Сонымен қатар өнер халықтар арасындағы достық пен түсіністікті нығайтады. Әлем халықтарының мәдениетін таныстыру арқылы өзге ұлттарға деген құрмет сезімі қалыптасады.

Қорытынды

Қорытындылай келе, театр мен өнердің тәрбиелік маңызы өте зор. Олар адамның рухани әлемін байытып, адамгершілік қасиеттерін қалыптастырады, эстетикалық талғамын дамытады және ұлттық құндылықтарды сақтауға ықпал етеді. Театр өмірді түсінуге үйретсе, өнер адамның жан дүниесін тәрбиелейді. Сондықтан әрбір адам театр мен өнерге қызығушылық танытып, оларды күнделікті өмірінің ажырамас бөлігіне айналдыруы қажет. Өнер мен театрға жақын ұрпақ – рухани бай, мәдениетті және саналы ұрпақ.