Электрондық әділет жүйесі – ашықтық пен сенімділіктің кепілі
Базартаева Е.Б.
Әл – Фараби атындағы ҚазҰУ Заң факультеті,
Мемлекет және құқық теориясы мен тарихы, конституциялық және әкімшілік құқық кафедрасының оқытушысы, з.ғ.м.
Қазіргі заманғы цифрлық технологиялар өмірдің барлық салаларын өзгертуде, соның ішінде құқықтық жүйені де. Электрондық әділет жүйесі – сот және құқық қорғау органдарының қызметін оңтайландыратын, азаматтар мен заңды тұлғаларға құқықтық қызметтерді жеңілдетілген түрде алуға мүмкіндік беретін маңызды құрал. Ол сот ісін жүргізуді ашық, қолжетімді және тиімді етуге бағытталған.
Электрондық әділет жүйесінің басты артықшылықтарының бірі – ашықтық. Дәстүрлі сот процестері кейде айқындылықтың жеткіліксіздігіне, қағазбастылыққа және сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ұшырауы мүмкін. Ал цифрлық технологиялар бұл мәселелерді шешуге көмектеседі. Сот істерінің электрондық форматта жүргізілуі, онлайн қолжетімділік және автоматтандырылған дерекқорлар сот жүйесінің айқындығын қамтамасыз етеді. Азаматтар өздерінің сот істерінің мәртебесін қашықтан бақылай алады, бұл бюрократиялық кедергілерді азайтады.
Сенімділік те электрондық әділет жүйесінің маңызды аспектілерінің бірі. Құжаттардың электрондық нұсқасы жоғалып кету немесе өзгертілу қаупін азайтады, өйткені олар арнайы шифрлау және қорғаныс құралдарымен сақталады. Сонымен қатар, жасанды интеллект пен деректерді талдау технологиялары шешім қабылдау процесін жетілдіріп, әділдікті қамтамасыз етуге ықпал етеді.
Электрондық сот жүйесі азаматтарға уақыт пен ресурстарды үнемдеуге мүмкіндік береді. Онлайн сот отырыстарының енгізілуі, сот ісін жүргізуге қажетті құжаттарды электронды түрде жіберу және мобильді қосымшалар арқылы қызметтерді алу сот процестерін жедел әрі қолжетімді етеді. Бұрын бірнеше күн немесе апта қажет болған заңдық әрекеттер қазір бірнеше минут ішінде жүзеге асырылуы мүмкін.
Әрине, электрондық әділет жүйесін дамытуда бірқатар қиындықтар да бар. Олардың ішінде деректер қауіпсіздігін сақтау, азаматтардың цифрлық сауаттылығын арттыру және технологиялық инфрақұрылымды жетілдіру мәселелері маңызды рөл атқарады. Бірақ осы қиындықтарды еңсеру арқылы әділет жүйесінің сенімділігі мен тиімділігі арта түседі.
Жалпы, электрондық әділет жүйесі – заманауи құқықтық мемлекеттің ажырамас бөлігі. Ол сот процестерін ашық, әділ және қолжетімді етіп, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауда маңызды рөл атқарады. Цифрландырудың арқасында әділеттілік барлығына бірдей қолжетімді болып, құқықтық жүйеге деген сенім арта түседі.
*Партнёрский материал